SHBA-të, Britania e Madhe dhe Australia do të zhvillojnë teknologjinë e dronëve nënujorë
SHBA-të, Mbretëria e Bashkuar dhe Australia thonë se do të zhvillojnë teknologji dronësh nënujorë për të mbrojtur kabllot nënujore dhe për të forcuar mbrojtjen, në kuadër të aleancës së tyre ushtarake të njohur si “Aukus”.
Teknologjia e automjeteve nënujore pa ekuipazh (UUV) pritet të jetë gati deri vitin e ardhshëm. Ndërsa kostoja totale e projektit nuk u deklarua, sekretari britanik i mbrojtjes John Healey tha se Mbretëria e Bashkuar do të kontribuojë 150 milionë paund (201 milionë dollarë).
Njoftimi, i bërë nga ministrat e mbrojtjes të vendeve në një samit sigurie në Singapor, vjen pas pretendimeve për përparim të ngadaltë në projektet e “Aukus”.
Duke pranuar kritikat, Healey tha se “për një kohë shumë të gjatë në “Aukus”, folëm shumë dhe dhamë shumë pak”, duke shtuar “kjo tani ka ndryshuar nën tre qeveritë tona”.
Pakti i mbrojtjes i “Aukus”, i cili filloi në vitin 2021, i sheh të tre vendet të zhvillojnë nëndetëse bërthamore dhe të ndajnë ekspertizën ushtarake.
Kjo shihet gjerësisht si një mënyrë për të kundërshtuar praninë në rritje detare të Kinës në Indo-Paqësor dhe rolin e saj në rritjen e tensioneve në territoret e diskutueshme si Deti i Kinës Jugore.
Teknologjia UUV është projekti i parë i nënshkruar në kuadër të Shtyllës së Dytë të “Aukus”, ku vendet partnere punojnë së bashku në “aftësi të përparuara” në fusha të tilla si raketat hipersonike me rreze të gjatë veprimi, robotika nënujore dhe inteligjenca artificiale.
Një deklaratë e përbashkët tha se projekti i ri do të shihte “ngarkesa dhe sisteme aftësuese të teknologjisë së fundit” të zhvilluara për UUV-të, të cilat mund të mbronin infrastrukturën e shtratit të detit, të kryenin sulme, të mbikëqyrnin dhe të bënin zbulim, si dhe të kryenin operacione logjistike.
Healey tha gjithashtu se do të zhvillohen sensorë dhe sisteme armësh për UUV-të, të cilat do t’u “u japin shpejt forcave tona teknologji të përparuara beteje”.
Gjithashtu do t’i ndihmonte ata të përballonin kërcënimet “duke përfshirë kabllot dhe tubacionet tona nënujore nga të cilat varet kaq shumë jeta jonë e përditshme”. Përpjekje të tilla do të forconin parandalimin në Paqësor, Atlantik dhe ujërat në Veriun e Epërm, shtoi ai.
Njoftimi vjen një muaj pasi Healey akuzoi Rusinë për drejtimin e një operacioni të fshehtë mbi kabllot dhe tubacionet në ujërat në veri të Mbretërisë së Bashkuar. Moska i ka mohuar akuzat.
Në dhjetor, Mbretëria e Bashkuar dhe Norvegjia nënshkruan një pakt për të gjuajtur nëndetëset ruse në Atlantikun e Veriut për të mbrojtur kabllot nënujore.
Mbretëria e Bashkuar është e lidhur me rreth 60 kabllo nënujore, të cilat zyrtarët britanikë thonë se janë gjithnjë e më shumë nën kërcënim nga Moska, me një rritje prej 30% të anijeve ruse të vërejtura në ujërat e Mbretërisë së Bashkuar gjatë viteve të fundit.
Diku tjetër, dyshohet se anijet kineze kanë dëmtuar kabllot nënujore në ujërat përreth Tajvanit dhe në territorin suedez.
Gjithashtu ka pasur raportime të shumta për kabllo të dëmtuara në Detin Baltik.
Të shtunën, tre ministrat e mbrojtjes nuk iu përgjigjën një pyetjeje nga BBC nëse projekti i teknologjisë UUV kishte për qëllim kundërshtimin e aktiviteteve nëndetëse ruse dhe kineze.
Ata gjithashtu nuk iu përgjigjën një pyetjeje nëse përparimi në projektet e “Aukus” ishte shumë i ngadaltë.
Sipas Shtyllës së Parë të paktit të mbrojtjes, nëndetëset sulmuese me energji bërthamore do të ndërtoheshin në Mbretërinë e Bashkuar dhe Australi për t’u përdorur në marinat e tyre.
Për Australinë në veçanti, marrëveshja përfaqëson një përmirësim të madh të aftësive të saj ushtarake.
Vendi do të bëhet vetëm i dyti që do të marrë teknologjinë elitare të shtytjes bërthamore të Uashingtonit, pas Mbretërisë së Bashkuar e cila filloi ta merrte atë dekada më parë.
Por në Australi janë ngritur gjithnjë e më shumë pyetje nëse projekti më i madh i mbrojtjes i vendit mund të arrihet në kohë për të zëvendësuar nëndetëset e tyre të vjetra – ose nëse do të arrihet fare.
Nëndetëset “Aukus” janë planifikuar të jenë gati vetëm në vitet 2040. Ndërkohë, SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar do të rrotullojnë nëndetëset e tyre ekzistuese me energji bërthamore nëpër Australi, dhe në vitet 2030 Australia do të blejë nëndetëse bërthamore të dorës së dytë nga SHBA-ja.
Disa ditë para mbërritjes në Singapor për Dialogun Shangri-la, ministri i mbrojtjes i Australisë, Richard Marles, iu përgjigj kësaj kritike duke thënë se ata duhej të vazhdonin me projektin e nëndetëses “Aukus” pasi nuk kishte një “plan B”.
Të shtunën, sekretari amerikan i mbrojtjes, Pete Hegseth, tha se plani për të kaluar me rotacion nëndetëset me energji bërthamore amerikane dhe britanike nëpër Australi ishte “ende në rrugën e duhur”, me personelin e parë të marinës amerikane që pritet të mbërrijë më vonë këtë vit.
Ministri australian i mbrojtjes, Richard Marles, tha se baza detare HMAS Stirling në Australinë Perëndimore do të jetë gati për të pritur forcën rrotulluese të nëndetëseve deri në fund të vitit 2027 dhe se “puna është me ritëm të shpejtë” për të krijuar një kantier ndërtimi në Australinë Jugore që do të ndërtonte nëndetëset Aukus./BBC
Përgatiti: Veronë Zymberi
