Kamenica

Progresi dhe problemet e Komunës së Kamenicës sipas Auditorit

Komuna e Kamenicës ka qenë njëra ndër komunat me më së paku investime kapitale në Kosovë. Në vitin 2017, investimet e realizuara ishin vetëm 241 mijë euro ndërsa në vitin 2019 këto investime janë katërfishuar dhe kanë arritur në 999,730 euro.

Edhe pse investimet kapitale janë rritur në krahasim me vitin e fundit, ato nuk janë realizuar në nivelin që kanë qenë të planifikuara. Buxheti i planifikuar për investime kapitale ka qenë 1,226,559 euro. Prej tyre janë shpenzuar 999,730 euro apo 226,829 euro më pak se që ishin planifikuar.

Në vitin 2019, Komuna e Kamenicës ka arritur të eliminojë problemin me kontrata mbi vepër, problem i cili kishte qenë prezent në raportet e 4 viteve të fundit. Po ashtu, kjo komunë ka arritur që të marrë opinionin më të lartë nga Auditori, opinion të pamodifikuar. Kjo ka ndodhur pas 5 viteve radhazi që kishte theksim të çështjes në raportin e tyre.

Në raportin e vitit 2019, Auditori i ka thënë 9 rekomandime Komunës së Kamenicës. Numri i rekomandimeve është i njëjtë me vitin 2018 por është zvogëluar në krahasim me vitet e kaluara. Në vitin 2016 dhe 2017, Komuna e Kamenicës kishte marrë nga 13 rekomandime ndërsa në vitin 2014 kishte marrë 18 të tilla.

Komuna e Kamenicës ka adresuar një numër të vogël të rekomandimeve. Prej 69 rekomandimeve janë adresuar vetëm 18 rekomandime. Nga 18 rekomandimet e vitit 2014, 5 janë adresuar plotësisht, 9 pjesërisht dhe 4 nuk janë adresuar në vitin 2015.

Edhe në vitin 2016 dominojnë rekomandimet e pa adresuara. Nga 16 në total, 7 nuk janë adresuar, 3 janë adresuar dhe 6 kanë qenë në proces të adresimit. Në vitin 2017 është adresuar vetëm 1 rekomandim nga Komuna e Kamenicës, 4 kanë mbetur të pa adresuara dhe 8 pjesërisht.

Kurse, nga 13 rekomandimet e bartura nga viti 2015 në vitin 2017, përsëri ka pasur përqindje të dobët të adresimit nga Komuna e Kamenicës. Vetëm 1 rekomandim është adresuar, 8 kanë qenë në proces dhe 4 rekomandime nuk janë adresuar.

Në raportin e vitit 2018, sa i përket rekomandimeve të vitit 2017 thuhet se 4 rekomandime janë adresuar, 3 prej tyre nuk janë adresuar, 1 rekomandim është në proces të zbatimit dhe 2 janë mbyllur.

Sa i përket rekomandimeve të vitit 2019, Komuna e Kamenicës ka zbatuar 5 rekomandime prej 9-ve apo mbi 50%. Dy rekomandime të tjera nuk i ka zbatuar dhe 2 të tjerë janë mbyllur nga Auditori.

Rritja e vazhdueshme e investimeve kapitale

Investimet kapitale në Komunën e Kamenicës në vitin 2019 janë rritur në krahasim me vitin 2018 dhe janë janë katërfishuar në krahasim me vitin 2017.

Në vitin 2019, buxheti final për investime kapitale ishte 1,226,559 euro, prej tyre ishin shpenzuar 999,730 euro apo 226,829 euro më pas se që ishin planifikuar. Ato kanë të bëjnë me projekte për ndërtimin e rrugëve, ndërtesave, projekte të ndryshme për meremetim, blerjen e pajisjeve etj.

Përderisa në vitin 2017, investimet e realizuara ishin vetëm 241 mijë euro, në vitin 2018, këto investime kanë arritur në 867,614 euro.

Pavarësisht rritjes së buxhetit për shpenzime kapitale gjatë vitit nga vlera prej 898,897 euro në vlerën finale të buxhetit prej 1,349,871 euro, vetëm 64.3% e buxhetit ishte shpenzuar.

“Krahasuar me vitin paraprak nuk ka ndryshime të theksuara në realizimin e buxhetit në këtë kategori, ku rritja e realizimit krahasuar me vitin paraprak është vetëm 1%”, thuhet në raportin e auditimit të vitit 2018.

Programi për investime kapitale në vitin 2018 përfshin disa projekte në vazhdim nga viti i kaluar dhe projekte të reja për vitin aktual.

Komuna e Kamenicës ka qenë njëra prej komunave me nivelin më të ulët të investimeve kapitale të realizuara. Nëse krahasohen investimet kapitale të realizuar në vitin 2013 dhe 2017, ka pasur një rënie drastike të investimeve, për shkak të rënieve vit pas viti. Në vitin 2013, investimet e realizuara ishin në nivel prej 1 milionë e 272 mijë euro. Kurse, në vitin 2017, investimet kapitale të realizuara ishin vetëm 241 mijë euro.

Sfida për mbledhjen e borxheve

Në raportin e vitit 2019, Auditori ka gjetur se borxhi që kamenicasit e kanë ndaj komunës së tyre vazhdon të jetë i lartë dhe që Komuna nuk ka krijuar ndonjë mekanizëm për mbledhjen e këtyre borxheve.

Auditori ka deklaruar se borxhi i qytetarëve dhe bizneseve ndaj Komunës së Kamenicës për vitin 2019 kap vlerën prej  1 milion e 978 mijë e 271 euro.

Nga to, 1 milion e 402 mijë e 804 euro janë borxh për tatimin në pronë, taksa komunale për regjistrim biznesi janë 423 mijë e 612 euro, qiraja 8 mijë e 620 euro, taksa për leje ndërtimi janë 87 mijë e 748 eruo dhe taksa për shfrytëzimin e hapësirave publike 85 mijë 487 euro.

Kjo shifër është më e ulët në krahasim me atë të vitit 2018 në të cilën Auditori kishte gjetur se qytetarët dhe bizneset i kanë borxh Komunës së Kamenicës 2 milionë e 050 mijë e 426 euro.

Sipas të dhënave të Auditorit, borxhi më i madh është tek pagesat e tatimit në pronë, apo 1 milion e 402 mijë 804 euro.

Por, Komuna e Kamenicës nuk ka marrë ndonjë aktivitet për arkëtimin e këtyre fondeve, pavarësisht se sipas Auditori ka theksuar se me Ligjin për Tatimin në Pronën e Paluajtshme ka autoritetin dhe kompetencat për të mbledhur detyrimet tatimore të papaguara që kalojnë shumën e 10 euro.

“Komuna për të arkëtueshmet nga tatimi në pronë në vlerë 1,402,804 euro, nuk kishte ndërmarr ndonjë aktivitet për mbledhjen e tyre siç parashihet me ligjin për tatimin në pronë”, thuhet në raportin e Auditorit për vitin 2019.

Sipas Auditorit, Komuna nuk ka marrë asnjë hap edhe për arkëtimin e taksave komunale për regjistrimin bizneseve.

“Të arkëtueshmet nga taksa komunale për regjistrim biznesi ishin në vlerë 423,612 euro, dhe nga taksa për shfrytëzimin e hapësirave publike 85,487 euro, për të këto të arkëtueshme Komuna nuk kishte ndërmarr veprime për mbledhjen e tyre siç parashihet me rregullore”, thuhet në raport.

Sipas Auditorit, kjo qasje e Komunës së Kamenicës ndaj borxhlinjve të saj mund të ndikoj që edhe taksapaguesit e rregullt të mos i paguajnë detyrimet e tyre.

“Mos aplikimi i mekanizmave të përcaktuar me ligj ndikon në rritje të vazhdueshme të këtyre llogarive, që rezulton me fonde të pakta për arritjen e synimeve dhe inkurajon debitorët e tjerë që të mos paguajnë detyrimet e tyre”, theksohet në raport.

Auditori po ashtu ka dhënë rekomandimin e tij për kryetarin e Komunës së Kamenicës, Qëndron Kastrati.

“Kryetari duhet të sigurojë zbatimin e ligjeve dhe rregulloreve për arkëtimin e borxheve nga tatimi në pronë, shitja e shërbimeve, nga taksat e biznesit dhe të forcojë kontrollin e brendshëm për mënjanimin e rritjes së vazhdueshme të tyre”, potencohet në rekomandimin e Auditorit.

Asfaltohen rrugët pa projekt ekzekutiv

Përderisa në vitet 2014, 2015, 2016 dhe 2017, problemet më të shumta në Komunën e Kamenicës kanë qenë në fushën e prokurimit, në vitin 2018 ky problem ishte eliminuar. Në raportin e vitit 2018, Komuna e Kamenicës nuk kishte marrë asnjë rekomandim në fushën e prokurimit.

Por një problem i tillë është shfaqur përsëri në vitin 2019. Auditori ka dhënë një rekomandim për Komunën e Kamenicës në lidhje me mungesën e projektit ekzekutiv në një tender në vlerë 161,804 euro, për asfaltimin e rrugëve lokale dhe në fshatra.

Auditori ka gjetur se deri tek mungesa e projektit ekzekutiv kishte ardhur për shkak që zyrtari komunal nuk ka pasur njohuri se duhet një gjë e tillë.

“Gjatë testimit të dosjes së tenderit Asfaltimi i Rrugëve lokale në Qytet dhe Fshatra në vlerë 161,804€, komuna nuk kishte projekt ekzekutiv në dosje të tenderit. Kjo kishte ndodhur për shkak se zyrtarët nuk kishin pasur njohuri se një gjë e tillë duhet bërë”, thuhet në raportin e Auditorit për vitin 2019.

Në raportin e auditimit thuhet se sipas Ligjit për Prokurim Publik, Autoriteti Kontraktues është përgjegjës për hartimin e Projektit Ekzekutiv, dhe i cili duhet t’i bashkëngjitet Specifikave Teknike, të cilat janë pjesë të dosjes se tenderit.

“Asnjë Autoriteti Kontraktues nuk i lejohet që të lëshojë dokumentacionin e tenderit pa bashkëngjitur përshkrimin e hollësishëm të projektit”, thuhet në ligj.

Mungesa e projektit ekzekutiv sipas Auditorit mund të ndikojë që këto rrugë të asfaltohen në mënyrë të dobët si dhe të ketë shpenzime të paparashikuara.

“Fillimi i procedurës së prokurimit në mungesë të projektit ekzekutiv përveç që është anashkalim i kërkesës ligjore, paraqet rrezik për realizim të dobët të punëve si dhe mund të rezultojë në shpenzime të paparashikuara gjatë kryerjes së punëve”, thuhet tutje në raport.

Lidhur më këto gjetje, Auditori po ashtu ka dhënë rekomandimin e tij për kryetarin e Komunës së Kamenicës, Qëndron Kastrati.

“Kryetari duhet të sigurojë se me rastin e kontraktimit të punëve duhet të sigurohen paraprakisht se nivelet kompetente kanë hartuar projektin në përputhje me nevojat dhe kërkesat e parashikuara”, thuhet në rekomandim.

Në vitet e kaluara, 2014, 2015, 2016 dhe 2017, Komuna e Kamenicës kishte marrë gjithsej 7 rekomandime sa i përket dobësive sistematike dhe jo sistematike në prokurim. Parregullsitë kanë filluar që nga shmangia e procedurave të prokurimit, dobësitë në procesin e prokurimit, shpërblimi i operatorëve të papërgjegjshëm etj.

Në vitin 2017, Auditori ka gjetur se në dy projekte si, “Asfaltime të parkingjeve dhe trotuareve” dhe “Ujësjellësi Kopernice, Kololeq dhe Shipashnicë”, punimet ishin realizuar në mungesë të lejes ndërtimore dhe mbikëqyrjes inspektive.

Në vitin 2016, gjatë ekzaminimit të tenderëve është vërejtur se në katër raste kontratat ishin nënshkruar pa e përcaktuar kohëzgjatjen e kontratës të shprehur në ditë kalendarike, por vetëm duke iu referuar planit dinamik në ditë pune tek pjesa e kushteve të veçanta të kontratës.

Po ashtu është gjetur se në disa raste Komuna e Kamenicës ka bërë shpenzime nga kategoria jo adekuate.

Në vitin 2015, Auditori ka identifikuar se në dy raste Komuna ka shpërblyer me kontratë, operatorë ekonomik të pa përgjegjshëm.

Në vitin 2014 është vërejtur dukuria e shmangies së procedurave të hapura të prokurimit. Komuna ka planifikuar gjithsej 52 procedura me vlerë të mesme dhe të vogla. Gjithashtu, 31 procedura me vlerë minimale. Kurse, 10 procedura me vlera të vogla nuk ishin përfshirë në raportin e planifikimit të prokurimit.

Eliminimi i problemit me kontrata mbi vepër

Në Komunën e Kamenicës ka pasur vazhdimisht probleme me kontratat për shërbime të veçanta në 5 vitet e kaluara, 2014, 2015, 2016, 2017 dhe 2018. Por Komuna e Kamenicës ka arritur ta eliminojë këtë problem në vitin 2019. Auditori nuk e ka evidentuar në asnjë gjetje çështjen e rekrutimit pa procedura të thjeshtësuara apo edhe kohëzgjatjen e kontratave të këtyre punëtoreve përtej 6 muajve të përcaktuar me ligj.

Sipas Auditorit gjatë vitit 2018, në Komunë ka pasur të punësuar për shërbime të veçanta për të cilët kohëzgjatja e tyre në punë nuk ishte në përputhje me legjislacionin, ku katër prej tyre kohëzgjatjen në punë e kishin më shumë se 6 muaj.

“Kryetari duhet të siguroj se marrëveshjet për shërbime të veçanta lidhen pas zhvillimit të procedurave të thjeshtësuara të rekrutimit, përmes konkursit publik, duke respektuar të gjitha kërkesat ligjore lidhur me të punësuarit të rregullt dhe për të punësuar për shërbime të veçanta”, thuhet në raportin e vitit 2018.

Gjatë vitit 2017, në Komunë ishin angazhuar gjithsej 22 punonjës përmes marrëveshjeve për shërbime të veçanta. Ndonëse sipas ligjit për shërbimin civil, neni 12, për emërime të tilla, zbatohet një procedurë e thjeshtësuar e rekrutimit, Komuna nuk kishte zbatuar procedura të tilla me rastin e përzgjedhjes së këtyre punonjësve. Gjithashtu, marrëveshjet për shërbime të veçanta kishin të bëjnë me pozita të rregullta dhe jo për punë me kërkesa specifike.

Në vitin 2014 ishin angazhuar 21 punonjës, në vitin 2015 janë angazhuar 15 punonjës. Kurse, në vitin 2017, ishin angazhuar 22 punonjës me kontrata për shërbime të veçanta. Ndërsa, vetëm në vitin 2014 dhe 2015 janë shpenzuar mbi 100 mijë euro për pagesën e këtyre punonjësve.

Në vitin 2014, 21 punonjës janë angazhuar me kontratat për shërbime të veçanta, të cilat janë lidhur për pozita të zakonshme e jo për ekspertë të fushave përkatëse. Në vitin 2015, janë ripërtërirë nëntë kontrata që nga viti 2014.

Theksimi i çështjes largohet nga raporti pas 5 vjetëve

Për 5 vjet, nga vitit 2014 deri në vitin 2018, Komuna e Kamenicës ka marrë opinion të pamodifikuar me theksim të çështjes. Por kjo ka ndryshuar në vitin 2019. Auditori ka dhënë vetëm opinion të pamodifikuar, i cili është niveli më i lartë i opinionit të dhënë për një institucion.

Me auditimin e Pasqyrave Financiare Vjetore (PFV), përgjatë periudhës katër vjeçare 2014 deri 2017, Auditori i Përgjithshëm kishte dal me opinion të pa modifikuar po me theksim të çështjes. Sipas Auditorit, Komuna në këto vite ka pasur probleme me mos-regjistrim të pasurive, nënvlerësimin e pasurive komunale, shpalosjen jo të drejtë e detyrimeve kontingjente në pasqyra financiare.

Sipas Auditorit, Pasqyrat Financiare Vjetore për vitin 2018 paraqesin një pamje të drejtë dhe të vërtetë në të gjitha aspektet materiale.

“Duhet ta përmendim faktin se vlera investimeve kapitale është e mbivlerësuar për vlerën e avansit prej 296,526 euro të dhënë ndaj CDI-së, bazuar në Memorandumin e Mirëkuptimit me Nr.3619; dhe Pasuritë kapitale janë mbivlerësuar edhe për vlerën prej 29,668 euro”, thuhet në theksimin e çështjes në raportin e auditimit të vitit 2018.

Auditori jep opinion të pamodifikuar nëse arrin në përfundimin se pasqyrat financiare janë përgatitur, në të gjitha aspektet materiale, në pajtim me kornizën e zbatueshme financiare.

Nëse auditori e konsideron të nevojshme për të tërhequr vëmendjen në një çështje të shpalosur në pasqyrat financiare, e cila është e rëndësishme që ata të kuptojnë pasqyrat financiare, por ka prova të mjaftueshme e të përshtatshme se çështja nuk përmban keq deklarime materiale në pasqyrat financiare, auditori duhet të përfshijë një paragrafi të Theksimit të Çështjes në raportin e tij.

Komuna eliminoi padrejtësisht 127 studentë nga përftimi i bursës

Në vitin 2019, Auditori ka gjetur se 127 studentë të Komunës së Kamenicës janë eliminuar padrejtësisht nga përfitimi i bursës komunale, kjo për shkak se gjatë vlerësimit të aplikacioneve janë përdorur kritere shtesë të cilat nuk kanë qenë të publikuara në thirrjen publike.

Auditori ka konstatuar se ndarja e 15 mijë eurove në formë të bursave për studentët e kësaj komune nuk është bërë në bazë të kritereve publike.

Sipas Auditorit, thirrja publike e cila kishte qëllim dhënien e bursave për studentët përcakton se dokumentet e nevojshme për aplikim janë: dokumenti i identifikimit, certifikata e notave (përveç për studentët e regjistruar në vitin akademik 2019/20), certifikata e vitit kalendarik të studimeve, certifikata e vendbanimit, vërtetimi nga fakulteti se nuk është përfitues i bursës dhe konfirmimi nga banka për xhirollogarinë e aplikuesit.

Mirëpo për përzgjedhjen e kandidatëve Auditori ka gjetur  janë marrë parasysh edhe kritere të tjera shtesë të cilat nuk kanë qenë publike e që kanë ndikuar në përzgjedhjen e përfituesve.

“Gjatë testimit të kësaj lënde, në vlerë 15 mijë euro kemi gjetur se vlerësimi i aplikacioneve të kandidatëve ishte bërë duke përdorur kritere shtesë të cilat nuk ishin të shpallura në thirrjen publike, të tilla si, nota mesatare, drejtimi deficitar dhe Fakulteti publik, ku në bazë të këtyre kritereve shtesë të pashpallura, 127 studentë ishin eliminuar padrejtësisht nga përfitimi i bursës”, thuhet në raportin e auditorit.

Për përdorimin e kritereve shtesë nga zyrtarët komunal, Auditori ka theksuar se nuk ka marrë ndonjë sqarim shtesë.

Sipas Auditorit përdorimi i kritereve të cilat nuk kanë qenë të përcaktuara në Thirrjen Publike, dekurajon studentët që të aplikojnë për subvencione në të ardhmen, si dhe paraqet rrezik që kriteret e përdorura të jenë të përshtatura për një grup të caktuar të aplikantëve.

“Kryetari duhet të sigurojë se vlerësimi i aplikacioneve të kandidatëve të behët sipas kritereve të vendosura në Thirrjen Publike, ndërsa përfitues të bursës të jenë të gjithë ata të cilët i plotësojnë këto kritere”, thuhet në rekomandimin e Auditorit.