Raportoni Korrupsionin!

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
FLM!

RAPORTI JUAJ
ESHTE DERGUAR

Ve-çanta

Njëzetenjë gra kanë themelue një ndërmarrje të vogël për shndërrimin e ‘lules kombëtare’ të Kosovës - qeset që lulëzojnë në çdo fushë dhe çdo arë - në diçka më të dobishme dhe fitimprurëse.

Nëse ke qenë në Mitrovicë kohën e fundit, do të kesh pa kafazë të verdhë në pikat më kryesore të qendrës së qytetit. Ndoshta ke pa gjithashtu zonja me çanta të punuara bukur me grep ose me ngjyra prej një lënde që e njeh.

NDËRLIDHUR

Është në projekt i ri udhëhequr nga OJQ-ja Lulebora me Danish Refugee Council (dhe me përkrahje prej komunës për vendosjen e kafazëve) për riciklimin e qeseve të plastikës përmes grumbullimit, larjes, terjes, prerjes dhe… punimit me grep për një krijim të ri dhe të mrekullueshëm. Kafazët janë vendosë si pikë grumbulluese ku qytetarët e Mitrovicës mund të lënë qeset që përndryshe i kanë gjuajtë për bërllog për deponitë, si mbytje e mjedisit natyror të Kosovës. Përndryshe, çantat janë mbledhur si lëndë e parë e vlefshme për një projekt themeluar në Roma Mahallë në tetor. Njëzetenjë gra janë trajnuar se si të punojnë me grep, me shembuj për produkte që mund të punohen prej fijeve të plastikës, dhe kanë themelue një ndërmarrje të vogël për shndërrimin e ‘lules kombëtare’ të Kosovës – qeset që lulëzojnë në çdo fushë dhe çdo arë – në diçka më të dobishme dhe fitimprurëse.

Kërkohen shumë qese të plastikës për prerje dhe lidhje për këto produkte të reja, dhe gjithashtu kërkohet shumë punë. Gratë më tregojnë që mund të merren me çanta në shpi në mes të obligimeve të tjera me familje, mirëpo me punue kështu kërkohet rreth tri ditë për me krye vetëm një çantë. Gratë prodhojnë një varg dizajnesh – disa prej shablloneve të huazuara prej jashtë, dhe të tjera prej imagjinatës. Krijojnë çanta, kuleta, shporta dhe tepih të vogël (të dobishëm sidomos për banjo se arsyeja pse plastika është kaq e dëmshme për ambient, ku merr 400 vite para se të asgjësohet, është çka e bën të papërshkueshme nga uji). Kanë qenë të zoja me përdorimin e ngjyrave, me dizajne njëngjyrëshe ose dyngjyrëshe dhe – në rastin e një çanteje për ndejë shumë elegante – prej thasësh të bërllogut. Më tregojnë që bile kanë eksperimentue me shiritat e kasetave dhe videove për punë më të imtë. Më pëlqen shumë ideja për një kuletë për iPod të punuar prej shiritëve të kasetave që nuk mund t’i ndigjoj më.

Gratë punojnë në mënyrë individuale në shpi por gjithashtu mblidhen tri herë në javë për disa orë me ba muhabet dhe me punue së bashku. Në Angli raste të tilla kur gratë ulen së bashku për punëdore janë quajtur ‘stitch and bitch’ (‘qepi dhe ankohu’) por këto gra janë serioze dhe më tregojnë për përkrahje psikosociale dhe trajnim për shëndet që kanë marrë prej projektit kur janë mbledhë çdo javë.

Çantat që punojnë janë me çmime të volitshme, katër ose pesë euro, tue u mvarë prej madhësisë dhe sa është kompleks dizajni. Kanë qenë në shitje në panaire të ndryshëm ku kanë marrë pjesë gratë, edhe janë të disponueshme për vizitorë në qendër në Mahallën Rome në Mitrovicë. Gjithashtu mund të blihen në dy dyqane në Mitrovicë, dhe gratë shpresojnë m’e zgjerue projektin, sidomos kur bëhet moti më i nxehtë, dhe myshteritë kanë qef çanta të papërshkueshme nga uji me marrë me vetë te deti. ‘Mundemi me shkue për një shetitje pune në Durrës dhe m’i shitë në plazh’, sugjeron Bukurija, liderja natyrore e grupit, tue qeshë. Ajo është prej Mahallës Rome dhe ka punue në projekt si vullnetare për me zhvillue shitjet dhe mundësitë për marketing për të gjithë. Ajo thotë që nuk i pengon që punon më shumë sepse ‘ajo që punon fiton’. Secila grua merr pagesë vetëm kur është shitë një produktë që ajo ka punue vetë, dhe kjo inkurajon punë të kujdesshme dhe të palodhshme – dhe krijon një dilemë morale për mua, tue provue me zgjedhë çka me ble derisa më vëzhgon grupi i zejtareve xheloze. Unë ika me gjashtë çanta të ndryshme, të gjithë të punuara prej një lënde që përndryshe kishte qenë pjesë e deponisë së bërllogut. Kurrë më parë nuk më është dukë kaq e bukur plastika.

Elizabeth Gowing është autorja e Travels in Blood and Honey; becoming a beekeeper in Kosovo (Signal Books, 2011). Gjithashtu ajo është themeluesja e OJQ’së The Ideas Partnership, të regjistruar në Kosovë me punë në projekte arsimore, mjedisore dhe kulturore. Mund të kontaktohet në [email protected]

When plastic is fantastic

If you’ve been in Mitrovica recently you’ll have seen bright yellow cages in strategic locations in the city centre. You may also have seen women swinging classy crocheted handbags or tote bags in funky colours and made from a strangely familiar material.

It’s a new project being led by the NGO Lulebora with the Danish Refugee Council (and the support of the municipality for the placement of the cages) to recycle plastic bags by collecting, washing, drying, cutting and… crocheting them into new and gorgeous creations. The cages have been set out as collection points where the citizens of Mitrovica can leave the plastic bags they would otherwise throw away to landfill, choking Kosovo’s natural environment. Instead, the bags are now collected as valuable raw materials for a project set up in the Roma Mahalla in October last year.  Twenty one women have been trained in how to crochet, shown examples of products that can be made from crocheting plastic yarn, and have set up a small enterprise turning Kosovo’s ‘national flower’ – the plastic bags which bloom in every field and across every piece of waste ground – into something useful, and income-generating.

It requires a lot of plastic bags to be cut and knotted into these new uses, and a lot of work. The women say that they can get on with the crocheting at home in between other obligations with their households and family but working like this takes about three days to make just one of the bags. They produce a range of designs, some following patterns they’ve borrowed from abroad, and others using their own imagination to create shoulder bags, purses, baskets and floor mats (particularly useful for the bathroom because of course the feature which makes the cancer of plastic so toxic to the environment, where it takes 400 years to break down, is what makes it waterproof). They have been clever with the colours they use, sticking to single tone or two-tone designs, and – in the case of one particularly chic evening bag – using old black bin bags. They tell me they’ve even experimented with cassette tape and video tape for finer work. I love the idea of an iPod pouch made from old cassette tapes I can’t listen to any more.

As well as working individually at home, the women also come together three times a week for a few hours to talk and work together. In the UK such chances for women to work together on their handcrafts and have a gossip have been nicknamed ‘stitch and bitch’ sessions, but these women are serious, telling me about the psychosocial support and health education they’ve received through the project when they’ve come together each week.

The bags are reasonably priced, at four or five euros, depending on size and the complexity of the design. They’ve gone on sale at various handcraft fairs where the women have exhibited, and to visitors at the centre in Roma Mahalla. They’re also available in two shops in Mitrovica, and the women hope to expand the project, especially as the weather warms up later in the year and customers will want to have waterproof bags to take to the seaside with them. ‘We could go on a work trip to Durrës and sell along the beach,’ suggests Bukurije, the natural leader of the group, with a smile. She is from Roma Mahalla and has worked on the project as a volunteer to develop sales and marketing opportunities for them all. She says she doesn’t mind putting in the extra work because ‘the person who works most gains most’. Each woman only gets paid when a product she has made personally gets sold which encourages hard work and careful craftsmanship – and a moral dilemma for me trying to choose what to buy as I’m watched carefully by the group of jealous producers. I walk away with six different bags all knitted and knotted from a waste product that would otherwise be thrown away. Plastic has never been so beautiful.

Elizabeth Gowing is a founder of The Ideas Partnership, a Kosovan NGO working on educational, cultural and environmental projects. She is also the author of Travels in Blood and Honey; becoming a beekeeper in Kosovo (Signal Books, 2011). She can be reached at [email protected]

22 Shkurt 2013 - 6:05 pm

Elizabeth Gowing 22/02/2013 - 6:05 pm
NDËRVEPRIMI0
KOMENTE0