Të pakënaqur me jetën: Rrjetet sociale nuk i prekin njësoj vajzat dhe djemtë

Psikologët pohojnë se rrjetet sociale kanë ndikimin më negativ tek vajzat nga mosha 11 deri në 13 vjeç, ndërsa djemtë janë më të prekshëm nga mosha 14 deri në 15 vjeç.

Sipas rezultateve të një studimi të ri që e analizon cenueshmërinë e të rinjve, rrjetet sociale kanë një ndikim negativ në shëndetin mendor të djemve dhe vajzave në periudha të ndryshme të adoleshencës. Psikologët pohojnë se vajzat nga mosha 11 deri në 13 vjeç, të cilat kalojnë më shumë kohë në rrjetet sociale një vit më vonë, ishin më pak të kënaqura me jetën dhe e njëjta prirje u vu re te djemtë, vetëm më vonë – midis moshës 14 dhe 15 vjeç.

Studiuesit nuk gjetën asnjë lidhje midis mediave sociale dhe shëndetit mendor në periudha të tjera të adoleshencës, me përjashtim të 19-vjeçarëve të të dy gjinive, përdorimi i shtuar i të cilëve në mediat sociale u shoqërua me pakënaqësi me jetën.

“Kemi zbuluar se në një moshë të caktuar, në varësi të gjinisë, mediat sociale ndikojnë në mënyrë dramatike në kënaqësinë e jetës”, tha Amy Orban, psikologe eksperimentale dhe autore e një studimi në Kembrixh. Hulumtimi ka dashur të zbulojë nëse ka lidhje mes përdorimit të rrjeteve sociale dhe zhvillimit të problemeve mendore tek të rinjtë. Sipas shoqatës bamirëse Young Minds, numri i fëmijëve midis moshës pesë dhe 16 vjeç me probleme të shëndetit mendor u rrit me 50 për qind midis viteve 2017 dhe 2021.

“Hapësirat e cenueshmërisë”

Orban dhe kolegët i analizuan të dhënat e mbledhura nga 84,000 qytetarë të Mbretërisë së Bashkuar midis moshës 10 dhe 80 vjeç, të cilët aplikuan për të marrë pjesë në studimet e Shoqërisë së Kuptimit dhe Trupës së Mijëvjeçarit (Understanding Society i Millenium Cohort). Informacioni i mbledhur mbi shëndetin mendor ka dhënë një pasqyrë të lidhjes midis përdorimit të mediave sociale dhe gjendjes shpirtërore.

Ky është një efekt i dyanshëm, sepse mediat sociale në një moshë të caktuar shoqërohen me një rënie të kënaqësisë nga jeta vetëm një vit pas konsumimit, dhe pakënaqësia me jetën një vit më vonë shoqërohet me rritjen e intensitetit të përdorimit të mediave sociale. Sipas The Guardian, këto janë mesatare, që do të thotë se studimi nuk e hpjegon reagimin e një personi ndaj rrjeteve sociale.

Një studim i publikuar nga Nature Communications nuk vërteton se rrjetet sociale ndikojnë në shëndetin mendor, por se ato lënë ‘hapësira të cenueshmërisë’ që hapen në mosha të ndryshme, në varësi të gjinisë. Me ndryshimet e gjera dhe komplekse që ndodhin gjatë adoleshencës – qoftë biologjikisht apo shoqërore – mekanizmat e përfshirë në këtë rast do të duhet të analizohen më nga afër në mënyrë që të kuptohen plotësisht.

Çfarë duhet bërë?

Profesorja Sarah-Jayne Blakemore, bashkëautore e studimit dhe psikologe në Kembrixh, tha se ajo po ndihmonte në vendosjen e rregullave se kur fëmijët mund t’i përdorin mediat sociale në mënyrë që të mos ndërhyjnë në gjumin e tyre. Është gjithashtu shumë e rëndësishme t’i edukoni ata për gamën e vështirësive me të cilat mund të përballen – kur miqtë nuk i ftojnë në festa, kur përballen me presion shoqëror dhe skena që mund t’i shqetësojnë.

Dr Holly Scott, psikologe në Universitetin e Glasgoë, thotë se studimi ofron ‘prova të reja’ se ka ‘periudha të ndjeshme’ të ndryshme për vajzat dhe djemtë. “Vajzat janë më të ndjeshme ndaj mediave sociale në një moshë më të hershme se djemtë, gjë që mund të ketë të bëjë me fillimin e hershëm të pubertetit”, thotë Scott.

“Hapi tjetër i rëndësishëm është t’i kuptojmë përfitimet dhe sfidat e mediave sociale nga një këndvështrim adoleshent, në mënyrë që të mund ta ndërtojmë një analizë të dëshmive të tyre për pjesë të ndryshme të ditës dhe më pas ta krijojmë një pamje gjithëpërfshirëse të mundësive dhe barrierave që të rinjëve u mundëson jeta moderne sociale.”/The Guardian

Përgatiti: Nuhi Shala