Kohëzgjatja e hetimit të dhunës në familje

Në vitet e fundit institucionet e drejtësisë kanë nxjerrë qëndrime sipas të cilave rastet e dhunës në familje trajtohen me prioritet dhe me urgjencë nga të gjitha institucionet.

Sipas kësaj logjike, një viktimë e dhunës në familje do marrë trajtim të menjëhershëm nga policia, mbrojtësi i viktimave, prokuroria e gjykata.

Në terren, me gjithë kritikat, në publik statistikat tregojnë që rastet janë duke u përfunduar me urgjencë ndërsa shifrat tregojnë që gratë janë duke rritur raportimin e dhunës.

Statistikat e rasteve të dhunës në familje të publikuara nga Millennium Foundation Kosovo, tregojnë nivel të lartë të hetimit të rasteve në kuptim të rasteve të zgjidhura por nuk ka të dhëna për kohëzgjatjen e cilësinë e tyre.

Të dhënat e MFK të grumbulluara për 4 vite, përfshirë vitet prej 2016-2020, tregojnë se për veprat penale të dhunës në familje gjatë këtyre viteve janë ngritur aktakuza ndaj një numri të madh të personave.

Ndërsa për 2,949 janë hapur hetimet për 4 vite për rastet e dhunës në familje e që prej 2,869 prej tyre janë ngritur aktakuza.

Të dhënat tregojnë edhe për një numër të madh të aktakuzave të ngritura pa u zhvilluar hetime, ku nga ana e prokurorit janë ngritur aktakuza të drejtpërdrejta ndaj 5,820 personave që nënkupton se nuk ka pasur hetime për këto raste, pasi prokurori ka pasur prova të mjaftueshme për ngritje e aktakuzës pa zhvilluar hetime për këto raste.

Të dhënat e MFK evidentojnë edhe numrin prej 1,050 aktakuzave me urdhër ndëshkimor.

Për 4 vite prokuroritë kanë pranuar kallëzime penale për dhunë në familje ndaj 10,274 personave.

Prej këtij numri është kërkuar paraburgimi për 1,106 persona e nga gjykata janë dërguar në paraburgim 1,036 prej tyre.

Ndërsa numri total i kallëzimeve penale ndaj personave për 4 vite arrin shifrën 10,274.

Të dhënat tregojnë që shumica e rasteve kanë përfunduar me dënime ndërsa vetëm 30 persona janë shpallur të pafajshëm.

Nga numri i madh i rasteve të dhunës në familje të dhënat tregojnë që vetëm disa lëndë nuk janë përfunduar dhe ato janë mbyllur për shkak të parashkrimit.

Sipas të dhënave, për 4 vite për shkak të parashkrimit nga gjykatat e Kosovës janë nxjerrë 59 aktgjykime refuzuese.

Dhuna në familje si vepër penale

Kodi i ri Penal i Kosovës e ka normuar si vepër të veçantë dhunën në familje për dallim prej Kodit të vjetër Penal ku për këtë vepër penale kryerësi mund të dënohet deri në 3 vjet burgim.

 

Procedura e ankesës për rastet e dhunës në familje

Në rastet e dhunës në familje pasi merret aktgjykimi nga gjykata prokurori i rastit ka të drejtën të ankimojë aktgjykimin e gjykatës.

Ankimimi i aktgjykimeve për raste të dhunës në familje nga prokurori i shtetit mund të bëhet për shkelje të dispozitave penale e procedurale, vërtetimit të gabuar apo jo të plotë të gjendjes faktike e po ashtu edhe për shkak të lartësisë së dënimit.

Të drejtën e ankesës për këto raste e ka edhe i akuzuari e mbrojtësi i tij.

Ankesa duhet parashtruar brenda 15 ditësh nga dita e pranimit të ankesës, e cila pastaj trajtohet nga gjykata e shkallës së dytë – ajo e Apelit.

Çdo person që konsideron që është viktimë e dhunës në familje mund ta raportojë dhunën në Policinë e Kosovës, apo edhe direkt mund t’i drejtohet Prokurorisë së Shtetit.
Në rast se ankesa e viktimës paraqitet në stacionet e policisë, zyrtarët e policisë rastin e dërgojnë për hetim te mëtutjeshëm te Prokurori i Shtetit.

Prokurori i shtetit është kompetent për të ushtruar ankesë ndaj vendimeve të gjykatave për dhunën në familje.

Programi është përkrahur nga Fondacioni i Mijëvjeçarit në Kosovë (MFK) dhe Korporata e Sfidës së Mijëvjeçarit (MCC).Të dhënat në raport nuk paraqesin qëndrimet e MFK dhe MCC por janë qëndrime të Rrjetit Ballkanik për Gazetari Hulumtuese.