Komuna e Zveçanit

Zveçan, qytetarët presin nga komuna ujë dhe rrugë të kalueshme në fshatra

Reduktimet e shpeshta të ujit dhe deponitë e bërllokut gjithandej Zveçanit, janë disa nga hallet që shqetësojnë banorët e kësaj komune në përditshmëri.

Ngjajshëm me komunat e tjera me shumicë serbe në veri të Kosovës, Zveçanit vuajnë nga mungesa e ujit të pijshëm.

Ndalja e ujit është e shpeshtë si në stinën e verës ashtu edhe në dimër. Nga fabrika e ujit në Shipol pohojnë se ndërprerjet janë kryesisht për shkak të borxheve, dhe rrallë për shkak të punimeve.

Ende nuk është realizuar ujësjellësi rajonal i cili do të zgjidhte çështjen e furnizimit me ujë për Zubin Potok, Zveçan dhe  Mitrovicën e Veriut. 

Qeverisja lokale me në krye Vuçina Jankoviq përveç se nuk ka bërë shumë premtime publike në fushatën zgjedhore, ata nuk janë transparentë për tu përgjigjur lidhur me ankesat e banorëve si dhe problemet e identifikuara në këtë komunë.

Deponitë ilegale

Pamjet e bërllokut të hedhur në deponi ilegale janë të shpeshta në Zveçan.

Edhe pse Bashkimi Evropian para gjashtë vitesh mbështeti ndërtimin e një deponie rajonale në veri të Kosovës, e njëjta ende nuk ka përfunduar. 

Në veri të Kosovës nuk ekziston asnjë deponi rajonale ku ndërmarrja komunale e komunës së Zveçanit mund të deponojë mbeturinat e 35 fshatrave sa mbulon kjo komunë.

 Mbeturinat nga territori i komunës së Zveçanit deponohen në vendin e quajtur “Pirit”, afër vendit Zhitkoc. Menjëherë në afërsi të kësaj deponie janë mbeturinat industriale të Trepçës. Të gjitha këto janë në bregun e lumit Ibër. 

Deponia ilegale në Zhitkoc, buzë lumit Ibër
FOTO- FIlip Radojeviq

 

Kjo deponi ilegale u ndërtua në skaj të një deponie industriale. Me çdo reshje shiu, shkrirje të borës, me derdhjen e ujit, ky material zbret në lumin Ibër duke ndotur rrjedhën e lumit dhe ujërat nëntokësore që janë të lidhura me rrjedhën e Ibrit. Tani për tani nuk ka zgjidhje, derisa nuk fillon me punë deponia rajonale në vendin “Savina stena”, e cila gjithashtu është e vendosur në territorin e Komunës së Zveçanit.

Rrugët e fshatrave me baltë dhe të pakalueshme

Disa nga problemet kryesore me të cilat përballen banorët e fshatrave të Zveçanit janë rrugët e pashtruara e me gropa.

Problemet e tilla vërehen si në fshatrat me shumicë serbe ashtu edhe në fshatrat të banuara me shqiptarë.

Fshati Villishtë ndodhet 7 kilometra në veri-perëndim të Zveçanit rrëzë bjeshkës Rogoznë. Banorët e këtij fshati me vite përballen me një rrugë të keqe zhavorri, e cila i lidh ata me rrugën lokale Ballaban-Zherovnicë.

 Kjo është edhe arsyeja kryesore për largimin e banorëve nga ky fshat, sepse në kohën e dimrit është e pamundur të shkosh në fshat me ndonjë automjet. 

”Ne iu drejtuam komunës disa herë për të na ndalë në ndihmë. Ata zvarrisin, premtojnë dhe në fund ende jemi pa rrugë”, thekson një banor i fshatit Villishtë. 

Është vështirë veçanërisht në periudhën e dimrit kur rruga është me dëborë dhe e pakalueshme. “Nuk e pastrojnë rrugën, kështu mbijetojmë, shkojmë këmbë kur rruga nuk pastrohet dhe kështu ia dalim”, thekson ky banor që nuk e fsheh zhgënjimin e tij. 

Edhe pse ata vitin e kaluar paraqitën një kërkesë në komunë, përkundër premtimeve nuk ka zgjidhje për problemin e tyre. Në ndërkohë, janë të detyruar ta rregullojnë vetë rrugën.

Rruga në fshatin Villishtë
FOTO- FIlip Radojeviq

Fshati Bresnicë ndodhet 8 kilometra në veri të Zveçanit nëse merrni rrugën Zveçan-Banov ose 12 kilometra nëse merrni rrugën magjistrale Mitrovicë e Veriut-Kralevë. 

Banorët e zhgënjyer të këtij fshati thonë se janë harruar nga qeverisja lokale. Në fshat ka banorë të moshuar dhe të sëmurë tek te cilët nuk mund të depërtojë autoambulanca kur përkeqësohet moti. 

“Jemi ankuar, unë isha pothuajse iniciatori, njëri është kryetar i komunës e tjetri është kryetar i institucioneve të përkohshme. Ata janë të përkohshëm, nuk e kuptojnë se janë të përkohshëm për shkak të punës së tyre. Populli do ta thotë sa të mirë janë. Ua kemi lënë një kërkesë, një lutje me shkrim, që të mos ankohen vazhdimisht se vijmë, kërkojmë dhe largohemi. Kemi dëgjuar, informacion jozyrtar, që ata përsëri kanë marrë disa fonde për rrugë të pa kategorizuara, siç është edhe rruga jonë”, tha Zoran Radojkoviq, banor i fshatit Bresnicë.

Edhe pse nuk jeton në fshat, ai shpesh vjen sepse merret me bujqësi dhe bletari. 

“E patë rrugën tonë, unë ende vij këtu nga pak. Mirëmbaj atë që mund ta mirëmbaj. Nuk ka perspektivë dhe parashtrohet pyetja a do të vij edhe më tutje pas një apo dy vitesh. Fëmijët e mi nuk do të vijnë. Nuk kanë ku të vijnë, nuk mund të vijnë … Unë kisha ndoshta 3-4 tonë mollë për treg. Nuk pata mundësi t’i transportoja, nuk kam me çka. Me veturë nuk mundem, do ta dëmtoja, rruga është e keqe”, shtoi Radojkoviq. 

Ai thotë se kërkesat e tyre nuk janë të mëdha.

“Nuk na duhet ndonjë gjë e veçantë, vetëm këtë pak infrastrukturë ta rregullojnë që të mbijetojmë. Ne kërkojmë pak e nuk kemi asgjë. Do të kënaqeshim me shumë pak. Ne që qëndruam këtu me siguri do të tërhiqnim edhe disa të tjerë si ne për të qëndruar. E shihni, atje në skaj të rrugës ndërtohet një shtëpi”, tregon Radojkoviq me shenja të vogla shprese. 

Rruga në fshatin Bresnicë
FOTO-Filip Radojeviq

Banorët e tri fshatrave ku banojnë shqiptarët në Zveçan vazhdojë ta kenë problem punësimin kanalizimin dhe udhëtimin për nxënësit e tyre.

 Një autobus që barte nxënësit është ndërprerë në kohën e fundit. Këtë dhe shumë probleme të tjera i ka përmendu përfaqësuesi i këtij lokaliteti në asamblenë e Zveçanit, Lavdim Peci. 

“Probleme kemi në tri fshatrat e komunës së Zveçanit papunësia është problem, problem tjetër është transporti për nxënës të shkollës e gjithashtu as kanalizim nuk ka”, ka thënë ai.

Megjithë problemet e shumta me mungesën e zhvillimit në fshatra, në një pjesë të Zveçanit është shfrytëzuar mirë pasuria natyrore.

Vendbanimi Banjska ndodhet 12 km në veri të Zveçanit dhe 4 km nga rruga kryesore Mitrovicë e Kosovës – Kralevë. Vendbanimi në Banjskë ka ujëra termo-minerale me cilësi të lartë. 

Sot, projekti kryesor i zhvillimit në Banjska është projekti “Rinovimi i banjës Banjska” dhe ndërtimi i kompleksit shëndetësor dhe turistik “Banja e Parajsës”. Në zonën e ish-kompleksit të banjës janë ndërtuar pishina të hapura me ambiente shoqëruese, një qendër Spa&ëellness me një pishinë notuese dhe një pishinë gjysmë e mbyllur me ujë termal, një saunë, restorant dhe apartamente për akomodim. 

 Megjithatë, nëse nisemi nga qendra e Banjskës, vetëm disa kilometra larg, ne vijmë në lagjen e fshatit ku jetojnë Nedelkoviqët dhe Tomoviqët. Në mes të rrugës që të çon në shtëpitë e tyre rrjedh një përrua, respektivisht një lum i vogël malor. Që të shkohet deri në qendër të Banjskës ose që fëmijët të shkojnë në shkollë, duhet të kenë çizme.

 Balta dhe uji që rritet kur ka shi, janë të pranishme çdo ditë. Tomira Nedelkoviq jeton këtu me familjen e saj shtatë anëtarëshe, tre prej të cilëve janë fëmijë të vegjël. Në dimër, kur është akulli ose kur niveli i ujit rritet, ka frikë për sigurinë e nipërve dhe mbesave të saj, të cilët për çdo ditë ecin këtë rrugë për të shkuar në shkollë. Ura mbi lum është mjaft e ngushtë, ata vet e nisën ndërtimin e saj, ndërsa komuna iu ndihmoi ta përfundojnë. 

Ura mbi lumin në lagjen e familjes Nedelkoviq në fshat
FOTO-Filip Radojeviq

Sa i përket rrugës, banorët thonë se disa herë kanë kërkuar ndihmë, ajo që morën ishin vetëm premtimet, e jo edhe zgjidhje për problemin e tyre.

 “U ankuam. Ata erdhën, filmuan, premtuan ta bënin, por nuk ka asgjë prej kësaj. Gjithmonë ecim mbi ujë, baltë. Fëmijët shkojnë në shkollë. Vazhdimisht vuajmë, në dimër nuk mund të dalim nga përroi për shkak të akullit, ujit. Nuk mund të shkojmë me veturë. Urën e kemi nis vet, e pastaj komuna na ka ndihmuar në ndërtimin e saj”, theksoi Tomira Nedelkoviq. 

Ata përpiqen të rregullojnë rrugën vet sa më shumë që të munden.

  “Problemi kryesor është rruga. Unë jam këtu tashmë 50 vjet, rruga është në gjendje të njëjtë. Ne e mbushim pak vet, e sjellim një rimorkio dhe aty ku e merr uji, e mbushim vet. Por uji rritet përsëri dhe përsëri merr krejt me vete”, theksoi Nedelkoviq.

Rruga në lagjen e familjes Nedelkoviq në fshat
FOTO-Filip Radojeviq

Vetëm 200 metra nga qendra e Banjskës gjendet Shkolla Fillore “Banoviq Strahinja” [Banović Strahinja], si dhe varrezat e fshatit. 

Rruga deri aty nuk është e shtruar, plot gropa, dhe kur bie shi pellgjet janë pothuajse gjatë gjithë rrugës. Banorët pyesin pse kjo pjesë nuk ka qenë prioritet për vite me radhë, duke marrë parasysh se aty është një shkollë dhe varrezat. 

“Mund t’ju them se unë personalisht i jam drejtuar ish-kryetarit të komunës, ishte diku nga viti 2008 deri në 2012, nuk e mbaj mend saktësisht. Kryetari i atëhershëm më tha që rruga ishte paguar për t’u ndërtuar, por kontraktori është i shurdhër ndaj atyre kërkesave. Siç më ishte thënë, ky kontraktor qenka i fuqishëm dhe nuk mund t’i bëjnë asgjë”, thekson Ognjen Kostiq i cili jeton afër shkollës.

Rruga afër shkollës dhe varrezave në Banjska
FOTO-KALLXO.com

Ognjen Kostiq thekson se kur ka varrime është e pamundur të kalohet për shkak të pellgjeve. 

“Nëse ka shi apo borë, njerëzit shkojnë anash për të shmangur pellgjet. Në shekullin e sotëm, në një vend deri diku të njohur, kjo ka qenë komunë dikur, që të mos ketë asfalt pranë shkollës, nuk e di nëse ka diku tjetër kështu”, tha ai. 

Kjo rrugë që kalon pranë shkollës dhe varrezave të çon në Novi Pazar, nuk ka asfalt për rreth dy kilometra, ndërsa në vazhdim, kur afroheni te kufiri, ka asfalt. 

Rruga nga Banjska për në Novi Pazar
FOTO-Filip Radojeviq

Foto 6, Rruga nga Banjska për në Novi Pazar 

Vetëm 9 kilometra nga Zveçani, dhe më pak se një kilometër nga rruga magjistrale Rashkë-Mitrovicë është fshati Joshevik.

 Edhe pse rruga e asfaltuar kalon nëpër fshat dhe e lidh këtë magjistrale me aksin Zveçan-Zubin Potok, banorët e këtij fshati kanë problem me rrugën që të çon në varrezat e fshatit dhe lagjen e fshatit që ndodhet në atë pjesë të fshatit. I janë drejtuar autoriteteve, por nuk ka përgjigje. 

“Kemi një kërkesë në komunë, një grup qytetarësh e ka dërguar kërkesën. Para pak kohësh mendova të shkojmë përsëri, për të parashtruar kërkesë edhe një herë për të zgjidhur këtë problem për ne. Mendoj se kjo është unike në këtë territor. Gjithandej ka shtigje, çfarëdo që të jenë, por janë të asfaltuara. Shikoni, me shiun e parë nuk mund të kaloni këtu. Tmerr, deri kur, ta shohim, mendoj se lutja jonë do të pranohet. Premtuan kinse do të vijnë, erdhën një herë para një viti dhe asgjë”, thekson Zagorka Dobriq, e cila e shfrytëzon këtë rrugë çdo ditë.

Komuna e Zveçanit nuk i është përgjigjur asnjë prej pyetjeve lidhur me problemet e lartpërmendura.

Ky grant është mundësuar nga ‘Programi i shoqërisë civile për Shqipërinë dhe Kosovën’, financuar nga Ministria e Punëve të Jashtme të Norvegjisë dhe menaxhuar nga Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF) në partneritet me Partnerët Shqipëri për Ndryshim dhe Zhvillim (PA). Përmbajtja dhe rekomandimet e paraqitura nuk përfaqësojnë qëndrimin zyrtar të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Norvegjisë dhe Fondacionit Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF).