Presidenti rus, Vladimir Putin dhe kryeministri hungarez, Viktor Orban gjatë një takimi në vitin 2018.

Pse Hungaria nuk i mbështet sanksionet e BE-së ndaj naftës ruse?

Hungaria, e cila varet nga Rusia për pjesën më të madhe të nevojave të saj për naftë dhe gaz, thotë se sanksionet do të ndikojnë negativisht në ekonominë e saj.

Ndërkohë që Bashkimi Evropian po përpiqet të vendosë sanksione ndaj naftës ruse për luftën në Ukrainë, Hungaria është shfaqur si një nga pengesat më të mëdha për mbështetjen unanime të nevojshme nga 27 vendet anëtare të bllokut.

Presidentja e Komisionit Ekzekutiv të BE-së, Ursula von der Leyen, javën e kaluar propozoi ndërprerjen e importeve të naftës së papërpunuar ruse brenda gjashtë muajve dhe produkteve të rafinuara deri në fund të vitit për ta larguar Evropën nga varësia e saj nga karburantet fosile ruse dhe për ta ndërprerë një burim fitimprurës të të ardhurave që ndihmojnë në financimin e luftës së Rusisë.

Mirëpo qeveria nacionaliste e Hungarisë – një nga më miqësoret me Moskën në BE – këmbëngul se nuk do ta mbështesë asnjë sanksion që i ka në shënjestër eksportet ruse të energjisë.

Hungaria është shumë e varur nga nafta dhe gazi rus dhe thotë se bojkoti i naftës në BE do të ishte një “bombë atomike” për ekonominë e saj dhe do ta shkatërronte “furnizimin e qëndrueshëm të energjisë”.

Von der Leyen bëri një udhëtim të papritur në kryeqytetin e Hungarisë të hënën për negociata me kryeministrin Viktor Orban në përpjekje për ta shpëtuar propozimin, por ende nuk është arritur një marrëveshje.

Çfarë thotë Hungaria?

Qeveria e Hungarisë këmbëngul se do ta bllokojë çdo propozim sanksionesh të BE-së që përfshin energjinë ruse, duke e quajtur atë një “vijë të kuqe” që bie në kundërshtim me interesat e Hungarisë. Ajo merr 85 për qind të gazit natyror dhe më shumë se 60 për qind të naftës së saj nga Rusia.

Orban, i konsideruar gjerësisht një nga aleatët më të afërt të presidentit rus Vladimir Putin në BE, i ka mbështetur pa dëshirë sanksionet e mëparshme të BE-së ndaj Moskës, duke përfshirë një embargo ndaj qymyrit rus. Por ai ka argumentuar se lëvizje të tilla e dëmtojnë bllokun e BE-së më shumë sesa Rusinë.

Që nga marrja e pushtetit në vitin 2010, Orban e ka thelluar varësinë e Hungarisë nga energjia ruse dhe thotë se gjeografia dhe infrastruktura energjetike e saj e bëjnë të pamundur mbylljen e naftës ruse.

“Ne thamë se sanksionet ndaj qymyrit do të ishin në rregull sepse ato nuk e prekin Hungarinë; por tani vërtet kemi arritur në një vijë të kuqe, një vijë të dyfishtë, sepse embargoja e naftës dhe gazit do të na shkatërronte”, tha Orban në një intervistë në radio të premten.

Ky shtet i BE-së nuk ka dalje në det dhe nuk ka port detar për të marrë dërgesat globale të naftës dhe duhet të mbështetet në tubacionet. Plus, një program kryesor i qeverisë për t’i reduktuar faturat e shërbimeve varet nga kostoja relativisht e ulët e lëndëve djegëse fosile ruse dhe është një faktor kryesor që e mbështet mbështetjen e brendshme politike të Orban.

Shndërrimi i rafinerive dhe tubacioneve të naftës të Hungarisë për të përpunuar naftë nga burime jo-ruse do të zgjaste pesë vjet dhe do të kërkonte një investim masiv, tha Orban. Kjo do t’i nxiste më tej çmimet e larta të energjisë, duke çuar në mbyllje dhe papunësi, tha ai.

A ka mundësi për kompromis?

Përveç Hungarisë, Sllovakia dhe Republika Çeke po kërkojnë prej vitesh të heqin dorë nga nafta ruse. Komisioni Evropian ka thënë se është i gatshëm të ndihmojë vendet që janë veçanërisht të varura nga nafta ruse.

“Ne e pranojmë se Hungaria dhe vendet e tjera që janë pa dalje në det dhe kanë varësi të konsiderueshme energjetike nga furnizimet me naftë ruse janë në një situatë shumë specifike që kërkon që ne të gjejmë zgjidhje specifike”, tha të martën zëdhënësi i komisionit Eric Mamer.

Mamer tha se Hungaria ka “shqetësime legjitime” në lidhje me furnizimet me naftë dhe se heqja graduale e naftës ruse mund të përfshijë “afate kohore të diferencuara që korrespondojnë me situata të ndryshme të vendeve specifike”.

“Ky është padyshim një nga variablat, sepse padyshim nëse po flisni për investime në përmirësimin e infrastrukturës, ju duhet kohë,” tha Mamer.

 Ai nuk specifikoi se cilave vende mund t’i ofrohet zbatimi i vonuar i një embargoje të naftës ose për sa kohë.

Në një postim në Tëitter të hënën pas takimit të saj me Orban, von der Leyen tha se diskutimi kishte qenë “i dobishëm për t’i sqaruar çështjet që lidhen me sanksionet dhe sigurinë e energjisë” dhe se ishte shënuar progres në këtë drejtim, por “duhet punë e mëtejshme”.

Presidenti francez Emmanuel Macron foli me Orban të martën për “garancitë” e nevojshme për disa shtete anëtare, si Hungaria, që “janë në një situatë shumë specifike në lidhje me furnizimet e tubacioneve nga Rusia”, sipas zyrës së Macron.

Çfarë ka për të fituar Hungaria?

Bllokimi i pakeos së sanksioneve mund të përdoret si levë në një konflikt të veçantë midis Budapestit dhe BE-së.

Blloku i BE-së i ka mbajtur rreth 8 miliardë dollarë në fondet e rimëkëmbjes së pandemisë së koronavirusit nga Hungaria për ato që i sheh si masa të pamjaftueshme kundër korrupsionit dhe ka nisur një proces për ta ndaluar mbështetjen e mëtejshme për shkeljet e parimeve të sundimit të ligjit të BE-së.

Hungaria është akuzuar për regres në vlerat demokratike duke ushtruar kontroll të tepruar mbi gjyqësorin, duke engulfatur lirinë e medias dhe duke i mohuar të drejtat e personave LGBT.

Qeveria e Orban i mohon akuzat dhe argumenton se dënimet e BE-së janë të motivuara politikisht.

Por me ekonominë e Hungarisë duke u tunduar mes inflacionit të lartë dhe një deficiti të madh buxhetor, asaj do t’i duhen ato para të BE-së për një rimëkëmbje ekonomike. Ndërkohë që zyrtarët e BE-së negociojnë me Hungarinë për të fituar mbështetjen e saj për sanksionet ndaj energjisë ruse, lirimi i fondeve të mbajtura në burim mund të shërbejë si një mjet pazaresh./Al Jazeera

Përgatiti: Nuhi Shala